ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

⚠️ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ — AI Generated

Αυτό το δοκιμαστικό δοκίμιο δημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη (AI) του Σπασίκλα, με βάση τον επίσημο Πίνακα Προδιαγραφών 2026 του Υπουργείου Παιδείας και τα παρελθόντα θέματα Παγκυπρίων Εξετάσεων. Παρότι έγινε προσπάθεια για ακρίβεια, μπορεί να περιέχει λάθη ή ανακρίβειες. Δεν είναι επίσημο δοκίμιο. Χρησιμοποιήστε το ως βοηθητικό υλικό εξάσκησης, όχι ως μοναδική πηγή προετοιμασίας.

Έλεγξε τις απαντήσεις με τον/την καθηγητή/τριά σου ή με τα επίσημα παλαιότερα θέματα.

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2026 — ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ (Σπασίκλας)

ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ (Κωδικός 004) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Δοκιμαστικό 2026 ΧΡΟΝΟΣ: 3 ώρες ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: 7

ΟΔΗΓΙΕΣ

1. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από δύο (2) Μέρη: ΜΕΡΟΣ Α΄ και ΜΕΡΟΣ Β΄.
2. ΜΕΡΟΣ Α΄ (50 μονάδες): Περιλαμβάνει δύο (2) υποχρεωτικές ερωτήσεις με ιστορικές πηγές. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με 25 μονάδες.
3. ΜΕΡΟΣ Β΄ (50 μονάδες): Περιλαμβάνει τέσσερις (4) ερωτήσεις ανάπτυξης. Καλείστε να απαντήσετε σε δύο (2) ερωτήσεις της επιλογής σας. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με 25 μονάδες.
4. Το σύνολο των μονάδων του δοκιμίου είναι 100 μονάδες.
5. Επιτρέπεται η χρήση μόνο μη προγραμματιζόμενου στυλό μπλε ή μαύρου χρώματος.
6. Απαγορεύεται η αντιγραφή των πηγών στο τετράδιο απαντήσεων.

ΜΕΡΟΣ Α΄ — ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ (50 μονάδες)

ΕΡΩΤΗΣΗ 1 (25 μονάδες) — Η Κύπρος κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου: τα Οκτωβριανά του 1931

Μελετήστε τις πηγές που ακολουθούν και απαντήστε στα ερωτήματα.

ΠΗΓΗ 1.Α (αποσπάσματα από τον λόγο του Μητροπολίτη Κιτίου Νικοδήμου Μυλωνά, 17 Οκτωβρίου 1931, παραφρασμένος)

«Παραιτούμαι από μέλος του Νομοθετικού Συμβουλίου της αποικιακής κυβέρνησης. Δηλώνω ευθαρσώς ότι η Κυβέρνηση επιβάλλει νέους φόρους που δεν εγκρίθηκαν από το ίδιο το Σώμα και αγνοεί τις διαρκείς διεκδικήσεις του Κυπριακού Ελληνισμού. Καλώ τον λαό να αγωνιστεί με κάθε νόμιμο μέσο για την ένωση της Κύπρου με τη Μητέρα Ελλάδα.»

Πηγή: Αρχείο Ιεράς Μητροπόλεως Κιτίου, διασκευή για διδακτικούς σκοπούς.

ΠΗΓΗ 1.Β (αναφορά του Άγγλου Κυβερνήτη Sir Ronald Storrs προς το Λονδίνο, Οκτώβριος 1931, παραφρασμένο απόσπασμα)

«Το Κυβερνείο πυρπολήθηκε από εξαγριωμένο πλήθος Ελληνοκυπρίων. Οι ταραχές εξαπλώθηκαν ταχέως από τη Λευκωσία στη Λεμεσό, την Πάφο και τη Λάρνακα. Οι παραιτήσεις των Ελληνοκυπρίων μελών του Νομοθετικού Συμβουλίου, με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Κιτίου, εξώθησαν τον λαό σε ανοιχτή εξέγερση. Αναγκάστηκα να ζητήσω την αποστολή στρατευμάτων από την Αίγυπτο για την αποκατάσταση της τάξης. Συνιστώ την αυστηρή αναστολή του Συντάγματος.»

Πηγή: National Archives, CO 67/240, παραφρασμένη μετάφραση.

ΠΗΓΗ 1.Γ (από έκθεση Έλληνα ιστορικού της δεκαετίας του 1960, διασκευή)

«Τα Οκτωβριανά δεν ήταν τυχαία έκρηξη. Ήταν ο επίλογος μιας ολόκληρης πενηντακονταετίας απογοητεύσεων: η αγγλική διοίκηση, αντί να εκπληρώσει τις προσδοκίες των Κυπρίων για ένωση που είχαν αναθαρρύνει το 1878, μετέτρεψε το νησί σε αποικία (1925) και επέβαλε βαρύτατο φορολογικό βάρος, εν μέσω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Η Εκκλησία ανέλαβε εκ νέου τον ρόλο του εθναρχικού οδηγού.»

Ερωτήματα:

α) Με βάση τις πηγές 1.Α και 1.Β, να εντοπίσετε τρεις (3) αιτίες που οδήγησαν στα Οκτωβριανά του 1931. (6 μονάδες)

β) Να εξηγήσετε τον ρόλο της Εκκλησίας της Κύπρου στην οργάνωση και την έκβαση των Οκτωβριανών, αξιοποιώντας τις πηγές 1.Α και 1.Γ και τις ιστορικές σας γνώσεις. (9 μονάδες)

γ) Να σχολιάσετε τις άμεσες συνέπειες των Οκτωβριανών για την Κύπρο, τόσο πολιτικές (αναστολή Συντάγματος, εκτοπίσεις, αυστηρή λογοκρισία) όσο και κοινωνικές. (10 μονάδες)

ΕΡΩΤΗΣΗ 2 (25 μονάδες) — Ο αντιαποικιακός – ενωτικός Αγώνας της ΕΟΚΑ (1955-1959)

Μελετήστε τις πηγές που ακολουθούν και απαντήστε στα ερωτήματα.

ΠΗΓΗ 2.Α (από την προκήρυξη της ΕΟΚΑ της 1ης Απριλίου 1955, διασκευή)

«Με την βοήθεια του Θεού, με την πίστιν εις τον τίμιον αγώνα μας, με την συμπαράστασιν ολοκλήρου του Ελληνισμού και την βοήθειαν των Κυπρίων, αναλαμβάνομεν τον αγώνα δια την αποτίναξιν του Αγγλικού ζυγού. Διεθνείς διπλωμάται, ξυπνήσατε! Είναι ντροπή, εις τον εικοστόν αιώνα, να μένουν λαοί υπό ξενικήν αποικιακήν κυριαρχίαν.»

Υπογραφή: Διγενής. Πηγή: Αρχείο Αρχηγείου ΕΟΚΑ.

ΠΗΓΗ 2.Β (απόσπασμα από συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, Φεβρουάριος 1959, παραφρασμένη απόδοση)

«Η Κύπρος αναγνωρίζεται ως ανεξάρτητη και κυρίαρχη Δημοκρατία. Η Ένωσις με την Ελλάδα και η διχοτόμησις αποκλείονται. Εγγυήτριες δυνάμεις ορίζονται η Ελλάς, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο, με δικαίωμα παρέμβασης σε περίπτωση παραβίασης του συνταγματικού καθεστώτος. Η Μεγάλη Βρετανία διατηρεί δύο κυρίαρχες βρετανικές βάσεις.»

ΠΗΓΗ 2.Γ (από δηλώσεις του Γρίβα-Διγενή μετά τις συμφωνίες, παραφρασμένο απόσπασμα)

«Δεχόμεθα τας συμφωνίας με βαρείαν καρδίαν. Επιτεύχθη η ανεξαρτησία, αλλά απεκλείσθη η Ένωσις. Ο αγών δεν ετελείωσε· απλώς αλλάζει μορφήν.»

Ερωτήματα:

α) Με βάση την Πηγή 2.Α και τις ιστορικές σας γνώσεις, να παρουσιάσετε τους στόχους της ΕΟΚΑ, όπως είχαν διακηρυχθεί την 1η Απριλίου 1955. (7 μονάδες)

β) Αξιοποιώντας την Πηγή 2.Β, να εξηγήσετε τους τρεις (3) βασικούς περιορισμούς της ανεξαρτησίας της Κύπρου, όπως αυτή θεμελιώθηκε στις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου. (9 μονάδες)

γ) Να αξιολογήσετε γιατί ο Γρίβας θεώρησε ότι «ο αγών δεν ετελείωσε» (Πηγή 2.Γ). Στην απάντησή σας να αναφέρετε τόσο ικανοποιημένες όσο και ανεκπλήρωτες προσδοκίες της Ελληνοκυπριακής κοινότητας. (9 μονάδες)

ΜΕΡΟΣ Β΄ — ΕΠΙΛΟΓΗΣ (50 μονάδες)

Να απαντήσετε σε δύο (2) από τις ακόλουθες τέσσερις (4) ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με 25 μονάδες.

ΕΡΩΤΗΣΗ 3 (25 μονάδες) — Η Ευρώπη και ο κόσμος τον 19ο αιώνα (1815-1871)

α) Να περιγράψετε τις βασικές αρχές που υιοθέτησε το Συνέδριο της Βιέννης (1814-1815), αναφερόμενοι ειδικά στις έννοιες της νομιμότητας, της ισορροπίας δυνάμεων και της Ιεράς Συμμαχίας. (10 μονάδες)

β) Να αναλύσετε τους λόγους για τους οποίους οι Επαναστάσεις του 1848 («Άνοιξη των Λαών») θεωρούνται κορυφαία στιγμή του φιλελευθερισμού και του εθνικισμού στην Ευρώπη, παρότι στην πλειονότητά τους απέτυχαν βραχυπρόθεσμα. (8 μονάδες)

γ) Να συγκρίνετε τις διαδικασίες ενοποίησης της Ιταλίας (1859-1870) και της Γερμανίας (1864-1871). Να εντοπίσετε δύο (2) ομοιότητες και δύο (2) διαφορές. (7 μονάδες)

ΕΡΩΤΗΣΗ 4 (25 μονάδες) — Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και οι άμεσες επιπτώσεις του

α) Να αναλύσετε τις βαθύτερες (μακροπρόθεσμες) και τις άμεσες αιτίες του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αναφερόμενοι ενδεικτικά στον ιμπεριαλιστικό ανταγωνισμό, στις εθνικιστικές διεκδικήσεις στα Βαλκάνια, στους ναυτικούς εξοπλισμούς και στο σύστημα των συμμαχιών. (10 μονάδες)

β) Να σχολιάσετε τη συμβολή της Μικρασιατικής Εκστρατείας (1919-1922) στην ελληνική ιστορία, με αναφορά: i. στους πολιτικούς στόχους της Μεγάλης Ιδέας, ii. στις αιτίες της Μικρασιατικής Καταστροφής, iii. στις συνέπειες της Σύμβασης Ανταλλαγής Πληθυσμών της Λωζάννης (1923). (10 μονάδες)

γ) Να εξηγήσετε γιατί η Συνθήκη των Βερσαλλιών (1919) χαρακτηρίστηκε από πολλούς ιστορικούς ως «ειρήνη που έσπερνε τον επόμενο πόλεμο». (5 μονάδες)

ΕΡΩΤΗΣΗ 5 (25 μονάδες) — Ο Μεσοπόλεμος και ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

α) Να συγκρίνετε τα ολοκληρωτικά καθεστώτα του Μεσοπολέμου: το φασιστικό της Ιταλίας (Μουσολίνι), το εθνικοσοσιαλιστικό της Γερμανίας (Χίτλερ) και το σταλινικό της Σοβιετικής Ένωσης. Να εντοπίσετε τρεις (3) κοινά γνωρίσματα και δύο (2) βασικές διαφορές. (12 μονάδες)

β) Να αξιολογήσετε τη συμβολή του ελληνικού «ΟΧΙ» της 28ης Οκτωβρίου 1940 και του ελληνοϊταλικού πολέμου στην εξέλιξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. (8 μονάδες)

γ) Να αναφέρετε δύο (2) συνέπειες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου για τον κόσμο (πολιτικές, οικονομικές ή ηθικές). (5 μονάδες)

ΕΡΩΤΗΣΗ 6 (25 μονάδες) — Το Κυπριακό Ζήτημα: από την Ανεξαρτησία στην Εισβολή (1960-1974)

α) Να περιγράψετε τα κυριότερα προβλήματα εφαρμογής του Συντάγματος του 1960, ιδιαίτερα ως προς: i. τα ποσοστά συμμετοχής Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στη δημόσια διοίκηση, ii. το χωριστό δικαίωμα αρνησικυρίας (veto) του Αντιπροέδρου, iii. το ζήτημα των χωριστών δήμων. (9 μονάδες)

β) Να αναλύσετε τους εξωτερικούς και τους εσωτερικούς παράγοντες που οδήγησαν στο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 εναντίον του Προέδρου Μακαρίου. (9 μονάδες)

γ) Να αξιολογήσετε τις άμεσες συνέπειες της τουρκικής εισβολής (Ιούλιος-Αύγουστος 1974) για την Κυπριακή Δημοκρατία (κατοχή εδαφών, προσφυγιά, αγνοούμενοι, διεθνής διάσταση). (7 μονάδες)

ΤΕΛΟΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ

Σύνολο μονάδων: 100 ΜΕΡΟΣ Α΄: 25 + 25 = 50 ΜΕΡΟΣ Β΄: 25 + 25 = 50 (δύο από τις τέσσερις)

Δοκιμαστικό δοκίμιο που εκπονήθηκε από τον Σπασίκλα (spasiklas.com) για σκοπούς προετοιμασίας των υποψηφίων των Παγκυπρίων Εξετάσεων 2026. Δεν αποτελεί επίσημο εξεταστικό υλικό της Υπηρεσίας Εξετάσεων του ΥΠΑΝ. Οι πηγές που παρατίθενται είναι παραφρασμένες αναπαραστάσεις πραγματικών ιστορικών εγγράφων· για ακαδημαϊκή χρήση αναζητείστε τα πρωτότυπα.